İlk Türkçe Mevlid Yazarı: Süleyman Çelebi - SÜLEYMAN ANIL TOMBAK

12 Mayıs 2022 Perşembe

Süleyman Çelebî’nin hayatına dair ifadeler oldukça sınırlı ve çelişkili olmasına karşın Ahmet Kabaklı kendisini “en büyük din şairimiz denilmeye layık birisi” diye tanıtır. Süleyman Çelebi’nin yaşadığı döneme ilişkin bilgiler de oldukça ihtilaflıdır. Örneğin Latifi, kendisini İvaz Paşa’nın oğlu ve Atayi’nin kardeşi olarak kaydeder. Ancak Gelibolulu Ali de Süleyman Çelebi’yi Murad-ı kadîm (I. Murat) döneminde yaşadığını söyler ve Latifinin bu tespitini hata olarak değerlendirir. Aşık Çelebi ise Süleyman Çelebi’nin adını Yıldırım Bayezid devri şairleri arasında sayar. Fakat son zamanlarda Vesîletü’n-Necât üzerine yapılan çalışmalar neticesinde Süleymân Çelebi’nin ne zaman yaşadığı konusu kesinlik kazanmıştır.

Buna göre; doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte 812/1409-10 yılında telif ettiği Mevlid’inde yer alan “Yiğitlik dahi geçti şöyle hoca / Erişti şastlık u oldu koca” beytinden söz konusu eseri altmışlı yaşlarında kaleme aldığı, buradan hareketle Çelebi’nin 750-755/1350-1355 yılları arasında doğduğu söylenebilir.

Kaynaklarda Çelebi’nin çocukluk ve gençlik dönemlerine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Ancak ilimle uğraşan kültürlü bir aileden geldiği ve iyi bir eğitim alarak kendisini yetiştirdiği anlaşılmaktadır. Tayin edildiği imamlık görevleri, taşıdığı “Çelebi [Bu lâkap Mevlânâ soyundan veya Osmanlı hanedanından olanlara da verilirdi).]” ve “Fakîh” unvanları ile eserinde işlediği konuları ayet ve hadislerle ustaca desteklemesi onun dinî ilimlere vukufunu göstermektedir.

Kimi kaynaklarda Süleymân Çelebi’nin -muhtemelen Çelebi lâkabından dolayı- Mevlevî olduğu ileri sürülmüş ve hatta yakın zamanlarda Mevlevî şeyhleri için kullanılan “Dede” sanıyla anılmışsa (Kurnaz-Tatçı 2000: 221) da bu iddiaları destekleyecek bir delil bulunmamaktadır (Timurtaş 1980: II). Nitekim Latîfî Tezkiresi’nde Çelebi’nin, Emîr Sultan’a intisap ettiği ve onun halifeleri arasında yer aldığı belirtilmiştir. Süleymân Çelebi’nin “râhat-ı ervâh” terkibinin gösterdiği 825/1421-22 yılında vefat ettiği genel kabul görmüştür.

Süleymân Çelebi’nin kabri, Bursa’da Çekirge yolunda, Eski Kaplıca yakınlarındaki Yoğurtlu Baba Zâviyesi önünde bulunan sırt üzerindedir. Türbesi harap bir durumdayken 1952’de Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu aracılığıyla onarılmış ve duvarına Vesîletü’n-Necât’ın ilk beytiyle âlem ve Hz. Âdem’in yaratılışıyla ilgili 128., Hz. Muhammed’in doğum ânını bildiren 206. ve Allah Teâlâ’nın Hz. Muhammed’e hitabını nakleden 403. beyitleri yazılmıştır.

Görüşlerinizi Bildirin

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI